Kontrol ve kumandası gerçekleştirilen sisteme ait analog ve dijital verileri 0 ve 1 mantığına göre PLC‟de işlenip çıkış birimine iletilir. Çıkış birimine gelen veriler gerçekleşmesi için çeşitli elemanlara gönderilip otomasyon sistemi gerçekleştirilir. Çıkış birimine bağlı bulunun bu donanımlara çıkış elemanları denir. Çıkış kontrol
lambaları, motorlar, röleler, kontaktör, selenoid valfler vb. PLC‟nin çıkış elemanlarıdır.

Çıkış kontrol lambaları

Bir kumanda devresinin çalışıp çalışmadığını ya da bir makinenin veya sistemin durumunu belirlemek için kullanılan elemanlardır. Direkt çıkışa bağlanan lambalardır. 24V DC veya 220 DC-AC gerilimle çalışırlar. Farklı renktedirler ve renge göre sistemin veya makinenin durumu belirlenir.

Küçük motorlar

Çalışma güçleri düşük olan elektrik motorlarıdır. Bunlar genellikle DC gerilimle çalıştırılan motorlardır. Küçük güçlü motorlar PLC ‘ye bağlanması yarı iletkenli temelli sürücüler ya da röleler yardımıyla gerçekleşir. Eğer PLC çıkış akımı küçük güçlü motorları çalıştırmak için yeterli ise bu motorlar PLC’ye direkt olarak da bağlanabilir.

Röleler

Röleler palet, kontaklar ve elektromıknatıs diye üç temel birimden meydana gelir. Elektromıknatıs kısım bobinin demir nüve üzerine sarılması ile oluşur. Bobine bir gerilim olduğundan etrafında meydana gelen manyetik alan paleti çekerek rölenin kontaklarının konum değiştirmesine neden olur. Bobine uygulanan gerilimin ortadan kaldırılması durumunda kontaklar ilk konumlarına geri döner. Röle küçük güçlü motorları PLC’ye bağlamak için tercih edilen önemli devre elemanıdır. Büyük güçlü motorların PLC ile bağlantısı ise kontaktörler üzerinden yapılır. Röleleri, küçük güçlü akım değerleri ile yüksek akım çeken alıcıları çalıştırmak için kullanılan elektromekanik elemanlar olarak tanımlayabiliriz. Rölelerin üzerinde çok sayıda kontak olması yardımıyla karmaşık elektrik kumanda devrelerinde mantıksal çözümler elde edilir. En önemli rölelerden birisi de emniyet rölesidir.

Kontaktörler

Kontaktörler bobin, kontaklar ve demir nüve birimlerinden oluşur. Bobine gerilim uygulanması sonucunda palet çekilir böylece kontaklar konum değiştirir. Bobin enerjisinin kesilmesi ile kontaklar eski konumlarına geri döner. Kontaktörler kumanda devrelerinde özellikle büyük güçlü motorları uzaktan kontrol amacıyla kullanılan elektromekanik anahtarlama elemanıdırlar. Kontaktörleri aracılığıyla motorların devir sayısı ve yol verme işlemleri yapılır. Rölelere göre daha yüksek akım çeken elektrik kumanda devrelerinde tercih edilir. Kontaktörler, ısıtma sistemlerinde, büyük güçlü iş makinelerin kontrolünde de tercih edilen elektromanyetik devre elemanıdır.

Selenoid valfler

Selenoid valfler elektrik enerjisi ile çalışırlar ve akışkanın otomatik olarak kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılır. Elektrik enerjisinin bir bobin vasıtasıyla oluşturduğu manyetik alanın bir takım elemanları hareket etmesi prensibine göre çalışırlar. Elektrik akımının manyetik etkisinden yararlanılarak yapılan selenoid valfler ile elektrik enerjisi doğrusal hareket enerjisine dönüştürülür. Sistemde, sıvı veya gaz haldeki akışkanı elektrik sinyaliyle uzaktan kumandalı bir Ģekilde açıp kapatabilmeye yararlar. Valfın normal açık (elektrik sinyali yok iken açık) veya normal kapalı yapılış şekline göre valf, yerçekimi etkisiyle, yay etkisiyle veya akışkanın kendi basıncıyla normal konumda iken elektrik sinyali ile meydana gelen manyetik bir alanın sağladığı hareket vasıtası ile normalin aksi konuma girer (açık ise kapatır, kapalı ise açar).

Motorlar

Otomasyon ve endüstriyel sistemlerde yaygın biçimde yapılacak iĢe göre motorlar kullanılır. Genellikle endüstride üç fazlı asenkron motorlar kullanılır. Motorların yapısı basit, ucuz, bakım ve onarımın kolay, kolektör ve fırça düzeneğinin olmaması tercih edilmelerinde etken olmuĢtur. ÇalıĢma gerilimlerine göre AC veya DC olabilirler. Motorlar PLC‟ye röle veya kontaktör yardımıyla bağlanır.

Kaynak: A.Özer – Endüstriyel Sistemlerde PLC ve Scada Uygulaması – YL Tezi