Fotodiyotlar

Fotodiyot yarı iletken optik sensörlerdir, geniş anlamda tanımlamak istersek bu tarz sensörler
güneş pilide içerebilirler. Fotodiyot, tıkama yönündeki akımı ışıkla kontrol edilen bir yarı iletken
elemanıdır. Yani üzerine düşen ışığın şiddediyle orantılı olarak iletkenliği değişen diyod. Fotodiyot,
üzerine düşen ışıkla orantılı voltaj da üretir. Ancak bu özelliği yerine genellikle uygulamada ters
polarite de beslenir ve sızıntı akımının ışıkla orantılı değişmesi özelliğinden yararlanılır.
Pozometrelerde, hırsız alarm sistemlerinde, tv, müzik seti vs uzaktan kumanda aletlerinde otomatik
açılır kapanır kapı sistemlerinde, otomatik çalışan gece lambalarında ışık algılayıcısı olarak
kullanılmaktadır. Işığın girebilmesi için katot bölgesine açılan şeffaf bir pencere bulunmaktadır.
Fotodiyot, tıkama yönünde devreye bağlanır. Karanlıkta tıkama yönünde 1 mikroamper civarında,
küçük değerli bir akım akar. Fotodiyotun katot kısmına ışık düşürülünce, tıkama yönündeki akım
ışıkla orantılı olarak artar. İdeal olarak karanlıkta açık devre ve aydınlıkta kısa devre gibi kabul
edilebilir. Fotodiyotların uygulama alanları fotodirençlere benzer. Fotodiyota tıkama yönünde bir
gerilim uygulandığı zaman, bir fotoiletken eleman ve iletim yönünde gerilim olduğu zaman ise
fotovoltaik eleman özelliğindedir. Çeşitli ölçü ve kontrol düzenlerinde fotodiyotun bu iki
özelliğinden faydalanılmaktadır. Fotodiyotun cevap zamanı, fotodirençten daha hızlıdır.
Dolayısıyla, fotodiyotlar ışık değişimleri hızlı olan yüksek frekanslı uygulamalarda kullanılır.

Fototransistör

Fototransistörler, elektrik akımını ışık ile kontrol eden devre elemanlarıdır. Genel olarak her türlü
transistör, ışığı görecek şekilde şeffaf muhafazalara konulsaydı, fototransistör olarak kullanılabilirdi.
Ancak fototransistörlerde bazı etkiler gözönüne alınarak diğer transistörlerden farklı bir tasarım
tekniği kullanılmıştır.

Fotorezistör

Fotodiyotlar gibi fotorezistörlerde yarı iletken malzemelerden yapılan cihazlardır. Bu sensörlerin
yapımında kullanılan en yaygın malzemeler kadmiyumsülfit (CdS) ve cadmiyum selenittit (CdSe).
Bu yarı iletken malzemelerin yüzeyine gelen ışık miktarına göre dirençleri değişir ve bu sayede ışık
şiddeti ölçülebilmektedir. (Fraden, 2004)

Akustik Sensörler

Genelde mikrofon olarak adlandırılan algılayıcılar akustik sensörler olarak düĢünülebilir. Temelde
mikrofon geniş bir spektral aralık üzerinde ses dalgalarının dönüşümü için adapte edimiş bir basınç
dönüştürücüsüdür. Mirofonlar, duyarlılıkları, yöne bağlı karakteristikleri, frekans bant genişlikleri,
dinamik aralıkları, büyüklükleri vb. ile farklılık gösterir. Ayrıca tasarımlarıda ses dalgalarının
algılanacağı ortama bağlı olarak tamamen farklılık gösterir. Katılardaki titreşimlerin ve hava
dalgalarının algılanması durumunda algılayıcı mikrofon olarak adlandırılırken sıvılardaki
algılayıcıya hidrofon adı verilir. Çalışma frekans aralığı nadiren birkaç Hz‟den başlar ve üst çalışma
frekans aralığı ise çok yüksektir, ultrasonik uygulamalar için birkaç MHz‟e kadar çıkabilir.
Akustik dalgalar mekanik basınç dalgaları olduğu için herhangi bir mikrofon veya hidrofon temel
algılayıcısındaki aynı temel yapıya sahiptir : Hareketli bir diyafram ve diyaframın sapmalarını
elektrik sinyaline dönüştüren bir yerdeğişim algılayıcısından oluşmaktadır. Mikrofonları beş grupta
toplayabiliriz; bunlar ; kondenser, fiberoptik, piezoelektrik, elektret ve rezistifdir. (Fraden, 2004)

Kaynak: F.Uzun – YL Tezi